چه تضمینی وجود دارد؟

این روزها در میان مردم کوچه و بازار، میان همکاران و دوستان یک نوع نگرانی می‌بینم. آن‌ها منتظرند تا کابینه دولت معرفی شود تا ببینند حسن روحانی تا چه اندازه به وعده‌های خود عمل کرده است. در همین حال یک سئوال بزرگ نیز در ذهن آن‌ها وجود دارد که اگر روحانی به وعده‌های خود عمل نکرد چه باید کرد؟

در این زمینه مهم‌ترین نکته‌ای که باید در نظر داشت، ساختار پیچیده قدرت در ایران است. رئیس جمهور تنها یکی از بازیگران سیاسی در ایران است که متاسفانه گرچه مسئولیت‌های فراوان دارد؛ اما در پشت پرده عملا توانایی‌ها و اختیارات کمی به او داده می‌شود. پس نمی‌توان به سادگی گفت روحانی- یا هر فرد دیگری که رئیس جمهور می‌شود- به وعده‌های خود از سر آگاهی و با داشتن اختیارات کامل، عمل نکرده است.

اما اگر بتوان ثابت کرد که او با وجود داشتن اختیار کافی در یک بخش یا موضوع، باز هم به آنچه در مبارزات انتخاباتی گفته بی‌توجه مانده است، آنوقت چه باید کرد؟1

راه نظارت بر عملکرد رئیس دولت معمولا باز است. شاید ناظران نتوانند آنچه می‌بینند را بر زبان بیاورند- مانند 8 سال ریاست هاشمی و تا حدودی 8 سال احمدی‌نژاد- اما به هر صورت می‌توان دید او چه می‌کند و امروزه با وجود اینترنت، بستن زبان‌ها بسیار دشوار است. در همین حال راه اعتراض به تصمیم‌ها و عملکردها نیز تا حدودی وجود دارد؛ اما حتی اگر نتوان نسبت به آنچه می‌گذرد اعتراض کرد، اتفاقی نیافتاده است. انتخابات خرداد سال 96 به زودی از راه می‌رسد و رئیس دولت باز هم به رای مردم نیاز دارد. (درحالی که می‌دانیم او رای‌های سازمان‌دهی شده را در اختیار ندارد.)

زمانی که یک فرد در انتخاباتی آزاد و سالم به قدرت می‌رسد2، باید اجازه داد مدت قانونی خود را طی کند و نشان دهد به آنچه گفته پایبند است یا خیر. اگر بود که دور بعدی به او- یا حزبش- دوباره رای می‌دهند و اگر نبود، باید طعم شکست را بچشد. این همان کاری است اگر مردم و سیاستمداران مصر انجام می‌دادند، امروز کشورشان به وضعیت کنونی دچار نشده بود.3

روحانی- یا هر فرد دیگری- باید بداند چنانچه در مدت 4 ساله خود به آنچه قول‌هایش وفادار نباشد، دور آینده‌ای برای او وجود ندارد. این مهم‌ترین تضمین در نظام‌های دمکراتیک است و اگر ما می‌خواهیم دمکراتیک شویم، باید همین راه را برویم.

پی‌نوشت

1- این تنها یک نظر است و من از هم‌اکنون قضاوت نمی‌کنم که او قصد ندارد به وعده‌هایش عمل کند.

2- انتخابات اخیر ایران با معیارهای بین المللی آزاد نبود. حتی شاید بتوان ثابت کرد چندان سالم هم نبوده است؛ اما به هر صورت به نظر می‌رسد اکثریت مردم ایران نتیجه آن را قبول دارند.

3- در این بین نمی‌توان به عملکرد بد و نگران‌کننده مرسی و اخوان المسلمین اشاره نکرد؛ اما به نظر من مخالفان هم در به وجود آمدن وضعیت کنونی بی‌تقصر نیستند.

You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0 feed. Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.